Communiceren doen we allemaal, maar hoe goed is jouw communicatie? Weet jij je in alle situaties krachtig en helder uit te drukken en bereik je dan ook je doel? Daarnaast zijn sociale vaardigden ook nodig bij een goede communicatie, zoals observeren wat er gebeurt, interpreteren en onderzoeken van de situatie door bijvoorbeeld samen te vatten wat de ander zegt en aanvullende vragen te stellen maar ook goed feedback geven en ontvangen of kunnen omgaan met weerstand en conflicten horen hierbij. We gaan in op de volgende sociale vaardigheden:
Contact maken met anderen
Contact maken met anderen is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Soms is het ook leuk om iemand te spreken die hetzelfde meemaakt, maar is zo iemand niet gemakkelijk te vinden. Op patiëntenverenigingen kun je vaak jongeren vinden die te maken hebben met dezelfde dingen. Een patiëntenvereniging is er ook vaak voor jongeren, of heeft een jongerenafdeling. Hier nog een aantal tips van MEE:
Voor meer informatie over mogelijkheden tot ondersteuning kun je kijken op de website van MEE en www.sociaalisolement.net
Waarnemen
Voor een goede communicatie moet je kunnen waarnemen wat er om je heen gebeurt. Een signaal moet je op de een of andere manier kunnen ontvangen. Niet alles is altijd wat het lijkt en daarom helpt het om met een open blik, onbevooroordeeld naar de dingen te kijken. Dit vergroot de kans op een goede interpretatie.
Waarneming gebeurt door zintuigen. Voor mensen benoemen we er meestal vijf: huid (voelen), neus (ruiken), tong (proeven), ogen (zien), oren (horen). Je kunt bijvoorbeeld ook nog je hart toevoegen (gevoel, intuïtie).
Over waarnemen en interpretatie kan je verder lezen op:
Hoe je bij iemand over komt, wordt maar voor een klein deel bepaald door de woorden die je uitspreekt. Je lichaamstaal of non-verbaal gedrag is hierbij belangrijk. Het laat bij de ontvanger een "gevoel" achter. Een gevoel dat vaak niet makkelijk in woorden is uit te drukken of valt te bewijzen. Bijvoorbeeld: "Ik heb het gevoel dat hij mij wel mag" of "ik twijfel aan zijn eerlijkheid." Dit gevoel heet "intuïtie" en we vinden het moeilijk om onder woorden te brengen. Toch kunnen we er ons op trainen lichaamstaal te herkennen en te vertalen. Meer weten?
Lees verder op http://www.lichaamstaal.nl/
Actief luisteren
Actief luisteren is meer dan je mond houden. Luisteren is echte belangstelling tonen. Je aandacht is gericht, je toont waardering en geeft feedback, niet alleen over de inhoud van de boodschap maar je toon vooral ook begrip voor de achterliggende emoties. De ander voelt zich gehoord en erkend.
Je kunt actief luisteren en dit ook laten zien door: te reageren, door samen te vatten, door verder te vragen, door begrip te tonen, door jouw gevoel toe te voegen. Door een aandachtige houding.
TIP Voorbeeld: iemand vertelt je iets dan:
Samenvatten
Als je in een gesprek een tijdje vragen hebt gesteld en antwoorden hebt gekregen ligt er een heleboel informatie op tafel. Maar een deel daarvan is echt belangrijk voor het vervolg van het gesprek dat je aan het voeren bent of voor beslissingen die je op basis van het gesprek moet nemen. Dan is het goed om even samen te vatten. Zeker als jij de leiding hebt van dit gesprek. Ook laat het zien dat je actief geluisterd hebt en dat je de ander waardeert.
TIP Samenvatten
Vragen stellen
Vragen stellen en luisteren horen bij elkaar. Als je goed luistert, weet je wat je moet vragen. Goede vragen zijn essentieel in elk gesprek. Het helpt om open vragen te stellen, dat wil zeggen vragen waar men niet direct ja of nee op kan antwoorden. Open vragen nodigen de ander uit om te vertellen. Probeer door te vragen, je kunt je hierbij ook richten op een mening of gevoel.
Geven en vragen van mening
Bij het vragen stellen kun je je ook richten op het geven of vragen een mening. Met het geven van een mening geef je een waardeoordeel. Dit is een argument dat te maken heeft met je voorkeur.
Goede argumenten voldoen aan twee eisen:
TIP geef je mening met echte, logische en correcte argumenten. Als je mening gevraagd wordt, bedenk deze argumenten en check of de argumenten echt zijn.
Gevoelens vragen en uiten
Bij het vragen stellen kun je je ook richten op het geven of uiten van gevoel. Hiermee bevorder je je assertiviteit. Want assertief zijn wil zeggen dat je kunt uiten wat je denkt en voelt zonder een ander nodeloos te kwetsen met respect voor jezelf en respect voor de ander.
Feedback geven en ontvangen
De manier, waarop je met mensen omgaat, roept bij hen reacties op. De manier waarop je je gedraagt, dingen zegt, doet of juist laat, maakt op anderen een bepaalde indruk. Je kunt hierover iets zeggen.
Voorbeeld: Ik vind het prettig zoals jij af en toe de dingen tegen mij zegt. Ik vind het niet leuk, zoals jij telkens mij onderbreekt. Ik heb liever dat je mij eerst laat uitpraten.
TIPS voor het geven van feedback
Voor voorbeelden kijk op http://www.leren.nl/cursus/management/coaching/feedback-tips.html
Kijk ook eens bij Kritiek geven en Kritiek ontvangen
Assertief reageren
Assertiviteit betekent dat je opkomt voor je eigen belang en behoeften zonder een ander te kwetsen. Als je te weinig opkomt voor je eigen belangen dan komt dat vaak als passief over, je laat over je heen lopen of wordt ‘ondergesneeuwd’. Als je te veel of heftig opkomt voor je belang, vaak ten koste van de ander, dan wordt dat vaak gezien als agressief gedrag.
TIPS
Omgaan met weerstand
Weerstand komt opzetten als we vinden dat ons iets is aangedaan en we het er niet bij willen laten zitten. Weerstand is een intense, prikkelende toestand. Iemand met weerstand is emotioneel, koppig en enigszins irrationeel. Weerstand heeft te maken met angst voor het onbekende, maar ook met je beknot voelen in je vrijheid. Mensen voelen weerstand als ze een beperking opgelegd krijgen die ze als oneerlijk ervaren. Vrijheid is hierin een ruim begrip en betekent ook 'doen zoals je het gewend bent te doen' of 'denken zoals jij er altijd al over denkt'. De kunst van reageren op weerstand is daarom vooral de vinger op de zere plek leggen. Je moet erachter zien te komen wat de ander als 'oneerlijk' of bezwaarlijk in de situatie ervaart.
Niemand is heilig, dus ook jijzelf kunt, bij jezelf, weerstanden ervaren, bijvoorbeeld tegen hulpverleners. De kunst is om ook in zo'n geval goed bij jezelf na te gaan waar je bezwaar precies ligt. Denk er vervolgens over na hoe je dat bezwaar kunt wegnemen.
TIP: Wil je meer weten over hoe je met weerstand van anderen of bij jezelf om kunt gaan kijk voor tips en tactieken eens op: http://www.carrieretijger.nl/functioneren/professionele-vaardigheden/weerstand
Conflict hanteren
Een conflict of ruzie is een situatie waarin twee of meer mensen tegengestelde opvattingen of wensen hebben. Je hebt dus in ieder geval een meningsverschil. Lees meer hierover op: http://www.leren.nl/rubriek/persoonlijke_vaardigheden/conflict/
Bij het omgaan met conflicten spelen twee dingen een rol:
Je kunt op vijf manieren met een conflict omgaan. Het verschil tussen deze vijf manieren hangt samen met waar het conflict over gaat en hoe je relatie is met diegene met wie je het conflict hebt:
TIP Wil je meer lezen over conflicten hanteren en wanneer je welke stijl moet kiezen? Kijk dan op de volgende website en volg de stappen van het plan. Aan het eind weet je precies welke stijl je moet kiezen, en waarom. http://www.carrieretijger.nl/functioneren/samenwerken/sociale-vaardigheden/conflicten-hanteren