(Uit Nieuwsbrief Op Eigen Benen nummer 7, december 2008)
Met een tweedaagse startconferentie is het Actieprogramma Op Eigen Benen Vooruit! op 30 - 31 oktober 2008 echt van start gegaan. Gedurende twee dagen is er door de geselecteerde testteams, die met grote afvaardigingen aanwezig waren, hard gewerkt.
De teams hadden een vertegenwoordiging van hun belangrijkste disciplines gestuurd en in meerdere gevallen waren zowel de kinder- als de volwassenenkant van de zorg vertegenwoordigd. Zo'n samenwerking is nog lang niet vanzelfsprekend. In sommige gevallen is de start van het Actieprogramma aanleiding om de banden met de zorgverleners aan de ‘andere kant' aan te halen, in andere gevallen is er al sprake van intensieve samenwerking of van een transitieprogramma, maar kan daarin nog wel wat verbeteren. Het Actieprogramma vormt in elk geval een goede aanleiding om de eigen zorgverlening en de continuïteit daarvan tegen het licht te houden. Eén team (Heliomare revalidatie) was aanwezig met vertegenwoordigers uit drie van de aandachtsgebieden wonen, onderwijs, revalidatie en dagbesteding die het centrum biedt. Ook al zijn daar alle voorzieningen onder één dak, samenwerking en afstemming is daar nog niet gerealiseerd. De leuze van dit team: "Eén kind, één plan" lijkt een spandoek uit de jaren 30 van de vorige eeuw, maar is in feite nog toekomstmuziek... Daar gaat het team het komende jaar aan werken, en als je af gaat op hun enthousiasme en daadkracht, gaat er wat gebeuren!
Ook op het terrein van de bevordering van zelfmanagement en zelfredzaamheid zijn er verschillen tussen de teams: sommige teams doen hier al veel aan, andere teams staan nog aan het begin daarvan.Eén van de grootste voordelen van meedoen aan het Actieprogramma is dat teams bij elkaar goede voorbeelden of ideeën kunnen opdoen. Het digitale platform Kennisnet waar alle teams op aangesloten zijn, dient voor de uitwisseling van protocollen, ideeën en voorbeelden.
Gevarieerd programma
Door de circa 60 deelnemers werd het afwisselende programma zeer gewaardeerd. Natuurlijk waren er presentaties over de doelen en achtergronden van het Actieprogramma, de kenmerken van de Doorbraakmethode, het raamwerk en sleutelinterventies. Maar er werd niet alleen verteld hoe je meetbare verbeterdoelen zou moeten vaststellen, maar er werd ook direct door de teams aan de slag gegaan. Zoals één van de deelnemers zei:"Ik vond het erg prettig dat we niet alleen maar hebben geluisterd en gepraat, maar ook echt iets hebben gedaan. We hebben de grote lijnen van ons plan van aanpak al geschreven en hebben een heleboel ideeën opgedaan om concreet aan de slag te gaan."
De combinatie van denken en doen, meetbare doelen stellen en haalbare resultaten nastreven vormt de kern van de doorbraakmethode. Deze past heel goed bij praktisch georiënteerde zorgverleners. Teams worden aangemoedigd om te beginnen bij makkelijke successen: het zogenaamde "laaghangend fruit". Tijdens de startconferentie werd er al laaghangend fruit geoogst: het HIV-team uit het AMC had zelf een lijstje opgesteld van alle initiatieven die het kinderteam neemt om jongeren ‘bij de les te houden' en aan te moedigen therapietrouw te blijven. Een hele lange lijst van interventies, protocollen en maatregelen, zeker vergeleken met de acties van de HIV-consulenten uit het volwassenenteam. Verandering aan beide kanten is nodig, aldus de projectleider E. LePoole: "misschien lopen wij (in het kinderteam) de jongeren wel teveel achterna en moeten ze aan de andere kant wat meer op ze letten". Een team uit Erasmus MC maakte ook van deze gelegenheid gebruik door gezamenlijke consulten tussen kinder- en volwassenenzorg af te spreken voor alle 16- en 17-jarigen. "Al moet het nog wel even afgestemd worden met de achterban" vertelt projectleider T. Taat.
Delen is vermenigvuldigen
Het besef dat transitie in zorg betekent dat aan beide kanten de houding van zorgverleners moet veranderen, stond centraal in het verhaal van het reumateam uit UMC Utrecht. Berent Prakken en Aike Kruize (resp. kinderarts/ reumatoloog en reumatoloog voor volwassenen)demonstreeerden op levendige wijze de noodzaak tot cultuurverandering en bewustwording. Daarvoor gingen ze (bijna letterlijk) met de billen bloot: ze vertelden hoe ver hun werelden van elkaar verwijderd waren voor ze elkaar in een crisissituatie tegen kwamen. De belangrijkste les was dat wederzijds respect de enige basis voor samenwerking levert. Afstand houden werkt niet: je moet samen optrekken en samen verantwoordelijkheid nemen voor wat er bij de ander gebeurt.Volgens Judy Ammerlaan, verpleegkundig specialist reuma en transitiecoördinator in UMC Utrecht, moeten behandelaren "net als de jongere de overstap echt willen maken". Het motto van het reumateam is geworden: delen is vermenigvuldigen. Veel van dat delen gebeurt in de vorm van verhalen: hoe krachtig dit middel is bleek uit de bijdrage van Aike en Berent zelf. Zij hielden het publiek voor:"ook in een hiërarchisch systeem als een ziekenhuis kun je als individu
een vuurtje aansteken om de brand tegen te houden".