Jongeren met een chronische ziekte of beperking hebben meer moeite om contacten te leggen met anderen en om te gaan met intimiteiten. Door de afhankelijkheid van hulpverleners of ouders is het vaak moeilijker om leeftijdsgenoten te ontmoeten. Als je wilt uitgaan en de discotheek of kroeg is niet rolstoeltoegankelijk dan zit je al gauw met een probleem. Voor meer informatie over toegankelijkheid van kroegen en discotheken kun je op de website van MEE kijken.
Website Cyberpoli
De Cyberpoli is een website waarop kinderen en jongeren met een chronische aandoening vragen kunnen stellen aan experts en ervaringsdeskundigen. Verder kunnen ze op de site chatten, columns van en interviews met andere jongeren lezen en informatie over hun aandoening vinden. Onder de paraplu van de Cyberpoli zijn afzonderlijke websites te vinden voor een aantal verschillende aandoeningen: astma, coeliakie, diabetes, hartaandoeningen, IBD (darmaandoeningen waaronder colitis ulcerosa en ziekte van Crohn).
Diverse mogelijkheden
Ondanks beperkingen zijn er veel mogelijkheden om andere jongeren te ontmoeten. Zo is sport een leuke manier om leeftijdgenoten te ontmoeten. Lees in de module Sport meer over de mogelijkheden. Maar ook bij de toneelvereniging of een jongerencentrum in jouw gemeente, op werk of tijdens studie, in de discotheek kun je leeftijdgenoten ontmoeten. Eigenlijk kun je overal leeftijdgenoten ontmoeten, als je er maar werk van maakt. Als het moeilijk is om er op uit te gaan kun je ook via Internet andere jongeren ontmoeten. Bijvoorbeeld op msn, hyves, facebook, communities en bij forums van patiëntenverenigingen. Als je moeite hebt met contact maken met anderen kijk dan ook eens bij het onderwerp communiceren in de module Ik.
Bron: Gianotten et. al. 2008. Seksualiteit bij ziekte en lichamelijke beperking.
Vriendschap is een belangrijk onderdeel van het leven. Soms kan het met een chronische ziekte of beperking moeilijk zijn om nieuwe contacten te leggen en lijken vriendschappen minder vanzelfsprekend. Het aangaan van vriendschappen is erg afhankelijk van je eigen houding ten aanzien van jouw ziekte. Als je zelf erg onzeker bent en je niet kunt voorstellen dat anderen jou leuk zouden kunnen vinden, zullen anderen misschien ook niet zo snel op jou afstappen. Aan de andere kant hoef je jouw ziekte natuurlijk ook niet te verwaarlozen, het is een onderdeel van jouw leven.
Wat je goed moet onthouden is dat niemand vriendschappen zomaar in de schoot krijgt geworpen, iedereen moet hier actie voor ondernemen. Lees in de module Ik over hoe je positief over jezelf kunt zijn. Om vriendschappen te krijgen moet je goed kunnen communiceren, lees hier meer over bij het onderwerp communicatie in de module Ik.
Jopla. 2001. Vriendschap, relaties en seksualiteit, een literatuurstudie en onderzoek onder jongeren met een lichamelijke handicap en chronische ziekte.
Ik vertel het tegen iedereen die ik voor het eerst zie. Als ik ze echt begin te vertrouwen, vertel ik ze mijn levensverhaal. Evert, 16 jaar, stofwisselingsstoornis
Als ze [klasgenoten] gaan vragen wat de gevolgen zijn, dat vind ik niet zo leuk. Dan zeg ik meestal, dat wil je niet weten. Ja, nou als ze blijven opdringen, dan vertel ik het wel. Ik bedoel, als ze het zelf zo graag moeten weten, dan vertel ik het gewoon. Egbert, 13 jaar, darmziekte
Ik zeg het altijd juist tegen iedereen. Als ik in een nieuwe klas kom, dan is dat het eerste wat ik doe, meestal de tweede dag al, dan doe ik een spreekbeurt en vertel ik dat ik hemofilie heb. Ik ben er juist altijd heel open over. Het is veel beter dan dat mensen erachter moet komen. Dan gaan ze altijd verkeerde conclusies trekken. Kasper, 17 jaar, stollingsstoornis
Ze weten het niet allemaal. Net wie ik mag en wie ik niet mag. Nee, op zich op school niet echt. Dat hoeven ze niet allemaal te weten. Mijn beste vriend, die weet het wel. Anton, 18 jaar, longziekte
Op school hoeven ze het allemaal niet te weten hoor. Wat interesseert hun dat nou. Ze denken gewoon dat ik een heel normaal mens ben. Dat ben ik uiteindelijk ook wel hoor. Mona, 17 jaar, aangeboren buikwanddefect
Iedereen kent ze wel, mensen die tijdens de eerste ontmoeting gelijk hun hele levensverhaal op tafel gooien. Het tegenovergestelde is weer iemand die helemaal dichtklapt tijdens de eerste ontmoeting. Hoe maak je een eerste goede indruk? Wat vertel je over jezelf tijdens een eerste ontmoeting? Hierin is het belangrijk om zelf de situatie in te schatten. Zo zal de ene persoon het waarderen als je veel praat, terwijl de andere het vreselijk vindt als iemand de hele tijd aan het ratelen is. Probeer zelf goed in te schatten wat je wel en niet wilt vertellen. Probeer op je eerste date niet gelijk te beginnen over je ex-vriendjes/vriendinnetjes, jouw wens om acht kinderen te krijgen of je claimende ouders. Probeer elkaar eerst te leren kennen voordat je gevoelige informatie met elkaar deelt.
Als je nieuwe mensen ontmoet komt er een moment dat je jezelf gaat voorstellen. Je kunt bijvoorbeeld vertellen wat voor werk je doet of waar je naar school gaat, hoe je karakter is of wat je hobby’s zijn. Bedenk van te voren wat je tegen welke personen verteld. Iemand die je maar 1 keer ziet hoeft echt niet te weten dat je een aandoening hebt. Is die persoon een potentiële (beste) vriend of vriendin? Dan is het goed om meer over jezelf te vertellen en dus misschien ook wel over je aandoening. Belangrijk is dat je je bij diegene op je gemak voelt en dat je diegene kan vertellen over je aandoening. Dat is fijn zodat de ander je beter kan begrijpen en mogelijk hulp kan bieden mocht het nodig zijn.
Wat moet je tijdens een eerste date of na meerdere dates vertellen over jouw aandoening? Wanneer jij jouw toekomstige vriend of vriendin inlicht over aandoening moet je zelf inschatten. Als jij bijvoorbeeld te vroeg verteld over jouw aandoening kan je mogelijk iemand afschrikken, maar het kan ook vervelend zijn als je pas na maanden verkering verteld over je aandoening, dan kan jouw vriend of vriendin denken dat je hem of haar misschien niet vertrouwd. Probeer open te zijn over jouw aandoening zodat het een bespreekbaar onderwerp wordt en niet voor ongemakkelijke verassingen kan zorgen in de toekomst. Als je er voor kiest om niets over jouw aandoening te vertellen kan dit angstgevoelens voor ontdekking met zich meebrengen. Probeer de ongemakken die met jouw aandoening te maken hebben zoveel mogelijk te relativeren. Een flinke dosis humor kan een goede manier zijn om hiermee om te gaan.
Jurriaan, 16 jaar, met een urinekatheter
Aan de buitenkant kun je aan mij niet zien dat ik altijd met een katheter op mijn buik rondloop. Maar toen ik met mijn vrienden voor het eerst uitging naar de disco had ik een probleem, omdat iedereen tegenwoordig standaard bij de ingang wordt gefouilleerd. En hoe ik dit ooit tegen een meisje moet vertellen, weet ik niet.
Bron: Gianotten et al. 2008. Seksualiteit bij ziekte en lichamelijke beperking & Jopla. 2001. Vriendschap, relaties en seksualiteit, een literatuurstudie en onderzoek onder jongeren met een lichamelijke handicap en chronische ziekte.
Je seksuele voorkeur ontdek je vaak in de puberteit. Je gaat fantaseren over iemand die je leuk vindt. Je zou graag met diegene willen vrijen en leuke dingen willen doen. Deze persoon kan van hetzelfde geslacht zijn. Herken je het bovenstaande en wil je meer informatie, kijk dan eens op de website van Sense Hier kun je informatie vinden over 'coming out', uitgaan om anderen te ontmoeten, tips voor vrijen etc. Op de website van zoenenenzo kun je informatie vinden over verschillende in seksuele voorkeur. Ze gaan onder andere in op homoseksualiteit en seksuele voorkeuren.
Als je het leuk vindt om meer te lezen over homoseksualiteit kun je het onderstaande boek lezen:
© Doef S van der en Maliepaard B. OUT! Alles over homoseksualiteit. Tielt: Lannoo, 2007. Meer informatie.
Je vindt iemand leuk en wil met hem of haar in contact komen. Hoe doe je dat nou? Je zou diegene een kaartje kunnen sturen of aan een vriend of vriendin vragen of hij een afspraakje voor je wilt regelen, Als je met diegene in 1 ruimte bent, zou je net iets langer en indringer naar hem of haar kunnen kijken en lach je daar ook nog uitnodigend bij, dan lukt het je vast om contact te maken. Als je een handicap hebt kan het moeilijker zijn om te flirten of iemand te versieren. Misschien ga je niet zo vaak uit of zijn de uitgaansgelegenheden niet aangepast aan jouw beperking. Het is dan een idee om eens te proberen via internet te contacten en mocht je wel uit willen, informeer dan van te voren welke uitgaansgelegenheden geschikt zijn voor iemand met een beperking. Vraag bijvoorbeeld of je makkelijk binnen kunt komen met je rolstoel en er een aangepast toilet is.
Het Internet is een goede manier om contact te leggen met anderen. Door de anonimiteit van Internet kun je iemand op een rustige manier leren kennen. Op Internet is het ook makkelijker om jongeren te vinden die dezelfde ervaringen en interesses hebben. Meisjes doen minder vaak aan internetdaten dan jongens. Marokkaanse, Turkse en Antilliaanse jongens zitten vaker op het Internet om te daten dan Nederlandse jongeren. Op Internet vervagen wereldwijde grenzen en is alles mogelijk. Hoewel Internet een leuke en goede manier kan zijn om andere mensen te ontmoeten moet je wel voorzichtig zijn. Als je een afspraak maakt via Internet let dan op de volgende aandachtspunten:
Waar kan ik anderen ontmoeten op Internet?
Er zijn vele mogelijkheden om anderen te leren kennen op Internet. Zo kun je op Hyves je netwerk vergroten. Op Eigen Benen heeft sinds kort ook een eigen hyves-pagina wordt nu ook lid op www.opeigenbenen.hyves.nl
Andere mogelijkheden om op Internet andere jongeren te ontmoeten zijn bijvoorbeeld: chatboxen, forums, MSN & datingsites.
Gebruikte bron: Gianotten et. al. 2008: Seksualiteit en ziekte bij lichamelijke beperking.
Verliefd zijn is vaak een fijn gevoel. Hoe verliefd zijn precies voelt is voor iedereen anders. Sommige jongeren zeggen dat ze vlinders in de buik hebben als ze verliefd zijn. Maar verliefd zijn kan soms ook vervelend zijn als de liefde onbeantwoord blijft of je verliefd bent op iemand die onmogelijk jouw vriend of vriendin kan worden.
Verkering kun je zien als een soort afspraak tussen een jongen en een meisje om elkaar beter te leren kennen nadat ze hebben uitgesproken dat ze verliefd zijn op elkaar. Wanneer heb je precies verkering? Als je deze vraag aan vrienden stelt zul je merken dat deze grens niet altijd goed te trekken is. Verkering heb je als je samen vindt dat je verkering hebt en samen dingen wilt doen en intimiteiten deelt die je niet met anderen deelt.
Lees op de website http://www.sense.info/liefde-en-relaties/relaties/ meer over verkering en relaties.
Boeken
De eerste keer zoenen is voor bijna iedereen een spannend moment. Veel jongeren vragen zich af hoe ze precies moeten zoenen. Zoenen doet iedereen anders. Er is geen handleiding waarin staat hoe je precies 'moet' zoenen. Omdat de eerste keer altijd spannend is hier een paar aandachtspunten waar je op kunt letten:
Als je iets verder wilt gaan dan zoenen, kan je het lichaam van je partner strelen op gevoelige plekjes zoals de rug, oksel, achter het oor of elkaar handen strelen kan ook erg opwindend zijn.
Voor meer informatie over zoenen en strelen ga naar de website http://www.sense.info/.
In een relatie is het fijn om soms even lekker met zijn tweetjes te zijn. Voor jongeren met een chronische ziekte of beperking is dit niet altijd vanzelfsprekend. Jongeren in wooncentra krijgen over het algemeen maar weinig privacy. Ook denken ouders niet altijd na bij de seksuele behoeften van jongeren en zijn ze vaak overbezorgd. Een ander probleem is het zoeken naar informatie over relaties en seks wat het prettigst is als je in je eigen omgeving bent.
Omdat privacy niet altijd vanzelfsprekend is moet je jouw eigen ruimte maken. Geef aan als je behoefte hebt om alleen te zijn. Vertel jouw ouders dat je het kunt waarderen als ze eerst kloppen voordat ze jouw kamer binnenkomen, kortom geef jouw eigen grenzen aan.
Hoe mooi een liefde soms ook kan zijn, soms komt er een einde aan een relatie. Het einde van een relatie kan als een opluchting voelen maar soms ook vreselijk voelen. Liefdesverdriet is een vervelend gevoel en kan er soms zelfs voor zorgen dat je met je aandacht ergens anders bent. Hoewel liefdesverdriet pijnlijk is wordt het gevoel na een tijdje minder. Probeer bij het uitmaken van een relatie rekening te houden met de ander zijn of haar gevoelens.
Voor meer informatie over liefdesverdriet en het einde van een relatie bekijk de website http://www.sense.info/.