Verpleegkundige aan zet in de transitiezorg

In Nederland groeien 1,3 miljoen kinderen op met een langdurige zorgbehoefte. Voor jongeren met chronische somatische aandoeningen is de transitie naar de volwassenheid en naar de zorg voor volwassenen een grote uitdaging; waarbij uitval uit zorg (loss to follow-up) of complicaties op somatisch, psychisch of sociaal gebied regelmatig voorkomen. Jongeren en hun ouders ervaren grote verschillen in werkwijzen en benadering en hebben baat bij een goede voorbereiding, overdracht en nazorg bij deze transitie in zorg. Dit si bij uitstek een taak voor verpleegkundigen; in de praktijk spelen verpleegkundigen / verpleegkundig specialisten vaak een centrale rol bij de coördinatie van zorg en het coachen naar zelfmanagement in de transitiefase. Transitiezorg is een terrein waarop zij zowel klinisch als professioneel leiderschap kunnen tonen.

Aanleiding

In diverse Nederlandse verbeterprogramma’s van Op Eigen Benen is ervaring opgedaan met interventies om transitiezorg structureel vorm te geven (bv. transitiepoli waar gezamenlijke zorg in de transitiefase wordt gegeven, transitie-MDO, transitiecoördinator, Ready Steady Go of andere individuele transitieplannen). Echter, deze zijn nog maar beperkt geïmplementeerd in de zorg. Ervaringen van verpleegkundigen, jongeren en ouders met transitiezorg zijn nog niet systematisch verzameld, maar wijzen in de  richting van behoefte aan betere afstemming en voorbereiding. Omdat er grote verschillen zijn tussen kinder- en volwassenenzorg en tussen specialismen, ook binnen één ziekenhuis, moet een standaard voor transitiezorg richting geven. In medische richtlijnen krijgt het thema weinig aandacht; er is geen verpleegkundige richtlijn. Daarom wordt er momenteel een Kwaliteitsstandaard Transitiezorg ontwikkeld onder begeleiding van het Kennisinstituut Federatie Medisch Specialisten; onze projectgroep is hier nauw bij betrokken en wil met dit project de implementatie daarvan ondersteunen. Dit doen wij door een concrete beschrijving van de werkzame elementen van transitieprogramma’s op te leveren gebaseerd op de transitiepoli als goed voorbeeld.

Doelstelling

Het zorgvuldig beschrijven van het goede voorbeeld van de transitiepoli, uitgevoerd door verpleegkundigen / verpleegkundig specialisten, voor jongeren met chronische somatische aandoeningen in transitie van kinderzorg naar volwassenenzorg, om deze interventie geschikt te maken voor bredere verspreiding en zo bij te dragen aan de kwaliteit van transitiezorg in Nederland.

Plan van aanpak

Looptijd: 2020 – 2021

Fase 1

We beschrijven de rollen en taken van verpleegkundigen in transitiezorg in een systematische review.

Fase 2

We voeren een quick scan uit naar transitiepoli’s in Nederland en selecteren op basis hiervan twee of drie poli’s voor procesevaluatie. We kunnen ook putten uit bestaande procesevaluaties van enkele poli’s. Door observaties, interviews en een enquête onder professionals, jongeren en ouders brengen we de werkzame elementen, succes- en faalfactoren en de rol van de verpleegkundigen in kaart. Dit levert input voor een conceptbeschrijving van de transitiepoli inclusief aanvullende verpleegkundige interventies.

Fase 3

Samen met een expertgroep van zes verpleegkundig specialisten werkzaam n transitiezorg en zes jongeren met chronische aandoeningen bereiken we consensus over de essentiële elementen van de transitiezorg, de rol van verpleegkundigen daarbinnen, en de voornaamste lessen over implementatie. De verpleegkundigen zijn werkzaam bij verschillende specialismen, in kinder- en volwassenenzorg, in verschillende ziekenhuizen. De zes jongeren zijn geworven uit het jongerenpanel van FNO en uit twee jongerenpanels van projecten om betere transitiezorg te implementeren bij type 1 diabetes en chronische darmziekten.

Beoogde resultaten

Door middel van het zorgvuldig beschrijven van goede voorbeelden van transitiepoli’s komt er inzicht in werkzame elementen, succes- en faalfactoren. Deze interventie wordt hiermee geschikt gemaakt om breder te verspreiden en zo bij te dragen aan de kwaliteit van transitiezorg in Nederland.

April 2021

Nieuwsbrief – Verpleegkundigen geven het goede voorbeeld in Transitiezorg 

Ook op de hoogte blijven van de nieuwste ontwikkelingen over het project? Lees hierover in de nieuwsbrief van april 2021!

Mei 2021

Resultaten enquête over Nederlandse transitiepoli’s

Op basis van een zoektocht op internet zijn er 76 transitiepoli’s geïdentificeerd in 40 verschillende Nederlandse ziekenhuizen. Met een respons van 66% kunnen we een goed beeld schetsen van de stand van zaken ten aanzien van transitiezorg.

Hier kunt u de samenvatting vinden van deze enquête.

Oktober 2021

Samenvatting resultaten Delphi Studie

Na twee Delphi rondes zijn implementatiefactoren naar voren gekomen die door de deelnemende zorgprofessionals (verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten, betrokken bij transitiezorg) als meest relevant werden gezien. Het resultaat vindt u hier.

Nieuwsbrief – Verpleegkundigen geven het goede voorbeeld in Transitiezorg 

Ook op de hoogte blijven van de nieuwste ontwikkelingen over het project? Lees hierover in de nieuwsbrief van oktober 2021!

Waar wordt op dit moment aan gewerkt?

  1. Systematische literatuur review over de rollen en taken van verpleegkundigen in transitiezorg voor jongeren met chronische somatische aandoeningen. Er zijn 37 artikelen geïncludeerd. De data-analyse wordt gedaan aan de hand van het Raamwerk Op Eigen Benen.
  2. Quick Scan: 17 verpleegkundigen zijn telefonisch geïnterviewd over hun transitiepoli. Er is een grote variëteit in opzet en uitvoering van de transitiepoli, maar ook in de rollen van verpleegkundigen. Goede samenwerking binnen het transitieteam is bevorderend, maar interesse van jongeren en organisatorische problemen belemmeren de implementatie.
  3. Delphistudie naar aanleiding van de door ons vertaalde implementatiechecklist van Flottorp et al. (2013) heeft de beïnvloedende factoren op 7 domeinen voor de implementatie van transitiepoli’s in kaart gebracht.
  4. Procesevaluatie van enkele Goede Voorbeelden. Verpleegkundigen van transitiepoli’s worden uitgenodigd om zich aan te melden als goed voorbeeld, waarna selectie voor de procesevaluatie onder verpleegkundigen en jongeren zal plaatsvinden.
  5. Expertbijeenkomsten met jongeren en verpleegkundigen over eerste bevindingen worden gepland.

Financiering

ZonMW

Looptijd project

2020 – 2021 (12 maanden)

Projectleider en penvoerder

Dr. J.N.T. Sattoe

   

Dr. Jane Sattoe

Senior onderzoeker

Dr. AnneLoes van Staa

Lector Transities in Zorg

Greta Mulders – van der Meer

Senior onderzoeker

Heidi van Heijningen – Tousain

Onderzoeksmedewerker

Voor meer informatie over het project kunt u per mail contact opnemen met projectleider Jane Sattoe.