Tools voor de overstap
ⓘ Ontdek wat je kunt inzetten voor de overstap
Deze hulpmiddelen helpen jongeren, ouders en professionals om regelzaken, toekomstwensen, ondersteuning en informatie vóór de achttiende verjaardag of vóór de transfer te bespreken. De bijbehorende tools zijn ingedeeld volgens de drie pijlers van het Transitie Raamwerk.
Klik in het overzicht hieronder op de naam van de tool en lees er meer over
Organisatie van het transitieproces verbeteren
Coördineert het transitieproces van jongeren met een verstandelijke beperking (VB) en bijkomende problematiek. Het is een centraal aanspreekpunt voor jongeren, ouders/verzorgers en andere zorgverleners. De transitiecoördinator biedt inhoudelijke ondersteuning en zorgt voor een soepel verloop van het logistieke proces.
Met behulp van deze gratis E-learning leer je hoe je jongeren ondersteunt bij de veranderingen en uitdagingen op weg naar volwassenheid op levensgebieden als werk, school en relaties.
➜ Transitieprotocol / zorgpad (algemene informatie)
Beschrijft hoe het transitieproces binnen de organisatie wordt ingericht en welke stappen, afspraken en verantwoordelijkheden daarbij van belang zijn. Het biedt zorgverleners houvast om de overgang naar de volwassenenzorg tijdig, gestructureerd en zorgvuldig vorm te geven.
➜ Transitieroute (Z)E(V)MB voorbeeld
Deze voorbeeld transitieroute laat zien hoe je de verschillende stappen in de transitie van 18- naar 18+ kunt vormgeven. De route is samen met ouders en zorgverleners ontwikkeld voor de (Z)e(v)mb doelgroep binnen het project STAP-OP. Gebruik de route vooral als inspiratie en geef de transitie binnen je eigen organisatie vorm op een manier die past bij jullie werkwijze en doelgroep. Dit document is beschikbaar in PDF, JPG en PNG.
➜ Werkkaart Passende Transitiezorg (Academische werkplaats Kajak) bijbehorende Handreiking Passende transitiezorg en Checklist Planning Zorgtransitie
Beschrijft de basisaanbevelingen voor een goede inhoudelijke en procesmatige transitiezorg voor jongeren met een LVB plus psychische of gedragsproblematiek. Wanneer een team het transitieproces voor deze doelgroep inhoudelijk en organisatorisch wil verbeteren en snel overzicht wil van kernadviezen en bronnen, kan deze werkkaart geraadpleegd worden. De bijbehorende Checklist Planning Zorgtransitie is bedoeld om per domein vast te leggen wat besproken is, wat nog nodig is, wie actie onderneemt en of afspraken geborgd zijn. Dit kan bij het startgesprek, tussentijdse evaluaties, eindevaluatie rond overdracht en follow-up na overdracht.
➜ Samenwerking huisarts en AVG met bijbehorende Praktijkkaart en Modelovereenkomst
Handreiking, praktijkkaart en modelovereenkomst voor taakverdeling, consultatie, bereikbaarheid, financiering en afspraken tussen huisarts en arts VG/AVG. Wanneer medische zorg voor jongeren of volwassenen met een verstandelijke beperking vraagt om heldere samenwerking tussen huisarts en AVG.
De jongere en het behandelteam centraal
➜ Individueel Transitieplan (meer informatie volgt binnenkort)
Helpt om de transitie af te stemmen op de individuele jongere en diens behoeften, wensen en mogelijkheden. Het brengt samen met de jongere en diens naasten in kaart wat nodig is voor een goede overgang naar de volwassenenzorg en wie welke rol heeft. Tip: gebruik de praatplaat ‘complexe zorgvraag’ om het transitieproces visueel vorm te geven.
➜ Transitie MDO (kinderzorg, huisarts, arts VG)
Brengt de jongere, naasten en betrokken zorgverleners samen om de overgang naar de volwassenenzorg gezamenlijk voor te bereiden en af te stemmen. Tijdens het MDO kunnen onder andere de zorgbehoeften, verantwoordelijkheden, overdracht en vervolgstappen worden besproken.
➜ Praatplaat Kinderen met een complexe zorgvraag in transitie van kinderzorg naar volwassenenzorg
Deze visuele gesprekstool helpt jongeren met een complexe zorgvraag, hun ouders/naasten en betrokken zorgverleners om samen het transitietraject naar de volwassenenzorg te bespreken. De verschillende fasen en onderwerpen bieden houvast om te bespreken waar de jongere staat, wat goed gaat, wat nog nodig is en wie welke rol heeft. De praatplaat kan gedurende het traject meerdere keren worden gebruikt (bijvoorbeeld in spreekkamer, teamoverleg, oudergesprek, voorbereiding van een transitiepoli of als evaluatie hulpmiddel na de transitie) en aangepast aan de persoonlijke situatie en behoeften van de jongere en het gezin.
➜ Praatplaat ‘Mag ik binnenkomen?’
Deze gesprekstool is ontwikkeld door het ZEVMB-kenniscentrum om ouders en zorgverleners te ondersteunen bij het bespreken van het stervensproces van een ernstig ziek kind. De praatplaat bevordert open gesprekken over moeilijke onderwerpen, met ruimte voor vragen, emoties en zorgen van alle betrokkenen. Een waardevol middel om ouders en zorgverleners te verbinden en samen het welzijn van het kind centraal te stellen.
➜ Krachtplan 18+ en 18 Take Control
Is een visueel communicatiehulpmiddel om met jongeren met LVB te praten over toekomstwensen, netwerk, ondersteuningsbehoefte en concrete stappen richting 18 jaar. Toepasbaar vanaf ongeveer 16 jaar, vooral wanneer toekomstgesprekken groot of abstract zijn en visualisatie helpt om doelen kleiner en concreter te maken.
➜ Licht verstandelijke beperking: tools voor wijkteams
Deze materialen kunnen helpen om te praten met iemand met een LVB. Zij zijn door het Nederlands Jeugdinstituut (NJR) ontwikkeld voor wijkteams. Zorgverleners in het medische domein kunnen ook hiervan gebruik maken.
➜ Rondleiding volwassenenzorg (meer informatie volgt binnenkort)
Geeft de jongere en diens naasten de mogelijkheid om kennis te maken met de volwassenenzorg en de nieuwe zorgomgeving. Dit helpt om de overgang concreet te maken en (sneller) vertrouwd te raken met de nieuwe zorgverleners en werkwijze.
Zelfstandigheid en zelfmanagement versterken
Een gesprekstool voor jongeren met (zeer) ernstige meervoudige beperkingen en hun gezin om samen te bepalen wat belangrijk is richting volwassenheid. Deze gesprekstool is ontwikkeld vanuit het onderzoeksproject Sterker Samen door de Academische Werkplaats EMB.
Een ontwikkelingsgerichte gesprekstool voor jongeren met LVB om zelfstandigheid en zelfredzaamheid op verschillende levensdomeinen te bespreken. De tool helpt professionals om samen met de jongere en diens ouders aan te sluiten bij het ontwikkelingsniveau, het tempo en de mogelijkheden van de jongere en om haalbare doelen te formuleren.
➜ Ready Steady Go – Makkelijk lezen
Een eenvoudig en toegankelijk hulpmiddel om jongeren stap voor stap voor te bereiden op de overgang naar de volwassenenzorg. De vragen helpen om kennis, vaardigheden en vertrouwen rondom de eigen zorg te bespreken en samen te bepalen waar de jongere nog ondersteuning bij nodig heeft. De Makkelijk Lezen-versies zijn geschikt voor jongeren met LVB of die baat hebben bij extra ondersteuning bij taal en begrip.
Een praktisch overzicht met regelzaken en tips voor ouders rondom de overgang van hun kind naar de volwassenenzorg. De Vink Wijzer, inclusief de Vink Checklist, helpt gezinnen van jongeren met EMB en ZEVMB of vergelijkbare ondersteuningsvragen om tijdig in kaart te brengen wat vóór en rond de 18e verjaardag geregeld moet worden op het gebied van zorg en ondersteuning.
➜ Contact met ervaringsdeskundige ouders (meer informatie volgt binnenkort)
Biedt ouders de mogelijkheid om ervaringen uit te wisselen met andere ouders die de overgang naar de volwassenenzorg al hebben meegemaakt of momenteel ervaren. Ervaringsdeskundige ouders kunnen praktische informatie, herkenning en ondersteuning bieden vanuit hun eigen ervaring.
➜ Informatiebijeenkomst voor jongeren en ouders (meer informatie volgt binnenkort)
Biedt ouders informatie en praktische handvatten om zich samen met hun kind voor te bereiden op de overgang naar de volwassenenzorg. Er is ruimte om vragen te stellen, ervaringen uit te wisselen en stil te staan bij veranderingen.
➜ Informatiemateriaal en instanties voor ouders en naasten van kinderen met een complexe zorgbehoefte
Voor informatie over uiteenlopende onderwerpen en de weg naar hulpverlenende instanties rondom transitiezorg wordt verwezen naar de pagina ‘Informatie voor jongeren en ouders’. Deze pagina is onderdeel van het informatieve deel van de Transitie Toolkit VB.
➜ Voorlichting 18-/18+ – MEE Gelderse Poort
Een online voorlichting van één bijeenkomst over wat er geregeld moet worden als een jongere met een beperking 18 jaar wordt. Voor jongeren met een beperking die bijna 18 jaar worden en voor hun ouders/verzorgers; in 2026 via Teams, gratis deelname.